بیماری عروقی محیطی
بیماری عروقی محیطی نوعی فرایند یا اختلال است که مربوط به وریدها یا شریان های بدن به جز شریان های مربوط به قلب و مغز می باشد. شایع ترین انواع بیماری عروقی محیطی، بیماری شریان محیطی و نارسایی وریدی مزمن هستند.
نارسایی شریانی چیست؟
نارسایی شریانی زمانی ایجاد می شود که شریان هایی که مواد مغذی و اکسیژن را به اندام ها می رسانند، با پلاک ها یا رسوبات چربی مسدود شوند و از رسیدن مواد مغذی و اکسیژن به پوست و بافت های پاها جلوگیری می کنند.
عوامل خطر معمول که به بیماری شریان محیطی منجر می شوند، مثل:
چاقی
دیابت
سوابق خانوادگی
سابقه ی بیماری یا حمله ی قلبی
سبک زندگی
سن بالای 50 سال
مصرف سیگار
کلسترول بالا
نارسایی وریدی چیست؟
نارسایی وریدی مزمن که به بیماری رگ واریسی شناخته می شود
خون وریدی: کربن دی اکسید و مواد زائد را از بدن می گیرد و دوباره به قلب و ریه ها برمی گرداند تا پاکسازی شود. در پاها، جریان خون وریدی با استفاده از دریچه های یک طرفه خلاف نیروی گرانش حرکت می کند و عضلات پا را منقبض می کند تا به سمت بالای پاها جریان پیدا کند.
اما زمانی که این دریچه ها دچار نقص می شوند، خون در رگ ها جمع می شود و باعث کشیده شدن آنها و در نهایت واریس می شود. عوامل خطر معمول که موجب بیماری رگ واریسی می شوند، مثل:
چاقی
بارداری
یائسگی
سوابق خانوادگی
آسیب هایی مانند تصادف، جراحی، سابقه ی لخته ی خونی (در پاها)
سن
سیگار کشیدن
نشستن یا ایستادن برای مدت طولانی
تفاوت بین زخم های عروق( شریانی – وریدی)
در هر دو نوع بیماری امکان به وجود آمدن زخم های غیر قابل بهبود یا زخم هایی با سرعت ترمیم آهسته، به ویژه در اندام تحتانی شایع است.
معمولاً براساس محل و ظاهر آنها می توانید تشخیص دهید که کدام بیماری عامل آن می باشد.
زخمهای وریدی (Venous Ulcers):
این شایعترین نوع زخم عروقی است که معمولاً در ناحیه مچ پا (بخش تحتانی ساق پا) مشاهده میشود.
- مکانیسم: ناشی از اختلال در بازگشت خون از پاها به سمت قلب (نارسایی مزمن وریدی – CVI). پرفشاری داخل وریدها باعث افزایش نشت مایعات به فضای بینابینی، ادم (ورم) و نهایتاً آسیب به پوست و تشکیل زخم میشود.
- ویژگی: زخمها اغلب سطحی، دارای حاشیه نامنظم، کف زخم دارای بافت گرانولاسیون ضعیف یا فیبرینی، و همراه با ترشح زیاد هستند. پوست اطراف زخم معمولاً ادماتوز، تغییر رنگ داده (قهوهای به دلیل هموسیدرین) و سفت است
زخمهای شریانی (Arterial Ulcers):
این زخمها جدیتر بوده و نشاندهنده بیماری شریانهای محیطی (PAD) هستند.
- مکانیسم: ناشی از کاهش جریان خون ورودی به بافتها به دلیل تنگی یا انسداد شریانها (اغلب توسط آترواسکلروز). کاهش جریان خون منجر به ایسکمی شدید (کمبود اکسیژن و مواد مغذی) و مرگ بافت میشود.
- ویژگی: زخمها معمولاً عمیق، دردناک، دارای کنارههای منظم و کف زخم نکروتیک (سیاه یا خاکستری) هستند. اندام آسیبدیده اغلب سرد، رنگپریده و نبضهای محیطی ضعیف یا قابل لمس نیستند.
درمان زخم های عروق >>
زخم های شریانی چگونه درمان می شوند؟
درمان باید اول توسط فوق تخصص عروق با عمل جراحی یا دارو شریان باز شود خونرسانی بافت کفایت لازم را داشته باشد تا شروع به درمان زخم شود و قبل از ویزیت توسط فوق تخصص عروق هرکاری که در زخم انجام شود ممکن است باعث بدتر شدن زخم بشود
زخم های وریدی چگونه درمان می شوند؟
1. کنترل بیماری زمینهای (اصول اولیه درمان)
- درمان نارسایی وریدی: فشار درمانی (Compression Therapy) اصلیترین درمان است. استفاده از بانداژهای چندلایه (مانند سیستمهای Unna boot) یا جورابهای طبی با درجه فشردگی مشخص (مانند (30-40 \text{ mmHg})) برای کاهش ادم و بهبود جریان وریدی.
2. مدیریت بستر زخم و پانسمانهای پیشرفته
پانسمانها نقش حیاتی در حفظ محیط مرطوب، جذب ترشحات و جلوگیری از عفونت دارند.
- پانسمانهای جاذب: مانند آلژیناتها و فومها برای زخمهای با ترشح بالا.
- پانسمانهای آنتی باکتریال: استفاده از پانسمانهای آغشته به نقره یا ید برای کنترل عفونت در زخمهای آلوده.
- هیدروکلوئیدها و هیدروژلها: برای حفظ رطوبت و محیطی مناسب برای دبریدمان اتولیتیک (تجزیه بافت مرده توسط آنزیمهای بدن).
- استفاده از سلولهای بنیادی و ماتریکسهای پوستی: در زخمهای بسیار مزمن، از ماتریکسهای کلاژنی یا پوستهای مهندسیشده برای حمایت از رشد مجدد بافت استفاده میشود.
اوزون درمانی (استفاده از اکسیژن فعال شده) یکی از روشهای مؤثر در کلینیک زخم اهواز است:
- مکانیسم: گاز اوزون خاصیت قوی ضد میکروبی در برابر طیف وسیعی از باکتریها، قارچها و ویروسها دارد. همچنین، با افزایش انتقال اکسیژن به بافتهای هیپوکسیک، باعث تحریک فیبروبلاستها و تولید کلاژن میشود.
- کاربرد: تزریق موضعی اوزون یا قرار دادن اندام در محفظه اوزون در زخمهایی که به درمانهای استاندارد پاسخ ندادهاند، بسیار مؤثر است.
4. دبریدمان تخصصی (Debridement)
حذف منظم بافت نکروتیک و عفونی برای برداشتن مانع فیزیکی ترمیم ضروری است. در کلینیک ما دبریدمانهای مختلفی از جمله دبریدمان جراحی، آنزیمی و دبریدمان با لارو در صورت لزوم انجام میشود.
5. درمان با پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
PRP یک روش درمانی بیولوژیک است که روند ترمیم را تسریع میبخشد:
- تهیه: خون بیمار گرفته شده و با سانتریفیوژ، پلاکتها جدا و غنیسازی میشوند.
- اثرگذاری: پلاکتهای فعالشده، فاکتورهای رشد متعددی مانند (PDGF, TGF-\beta, VEGF) را آزاد میکنند که نقش اصلی آنها در فراخوانی سلولهای ایمنی، تحریک آنژیوژنز (تشکیل عروق جدید) و تکثیر سلولهای اپیتلیال است.
- با تواجه به اینکه زخم های عروق مخصوصا وریدی تورم و ترشح زیاد دارد با استفاده از وکیوم تراپی باعث کاهش تورم -حذف ترشحات و بهبود خونرسانی و تحریک بافت بستر زخم میشویم که این عمل باعث بهبود سریعتر زخم های عروق میشود
پیشگیری از زخمهای عروق:
پیشگیری از بروز مجدد یا اولیه زخمها بسیار مهم است:
- کنترل وزن: حفظ وزن ایدهآل برای کاهش فشار روی سیستم وریدی.
- ورزش منظم: فعالیتهای عضلانی ملایم (مانند بالا و پایین بردن مچ پا در حالت نشسته) برای تقویت پمپ عضلانی.
- مدیریت بیماریهای زمینهای: پایش دقیق قند خون و فشار خون توسط پزشک معالج.
- مراقبت از پوست: استفاده از لوسیونهای مرطوبکننده برای جلوگیری از خشکی و ترک خوردن پوست (به خصوص در ناحیه ساق پا).
- پرهیز از پوشیدن لباسها یا جورابهای تنگ: که مانع جریان طبیعی خون شوند.
زخم های عروق (زخم های وریدی-شریانی-واریس) نیاز به صبر و حوصله و درمان تخصصی دارد .ما در این کلینیک با توجه به ارتباط نزدیک با بهترین دکتر فوق تخصص عروق دکتر آرایش خواه به درمان این زخم های عروق هرچند پیچیده اطمینان داریم
